De Knoppencode
Mijn kijk op gedrag en mijn werkwijze.
Je kunt iemand al jaren kennen. En toch niet begrijpen waarom die doet wat die doet.
Je weet precies hoe je collega reageert als het spannend wordt. Wat je beter wel of niet tegen je leidinggevende kunt zeggen. En bij wie je moet zijn als je iets geregeld wilt krijgen.
Maar weten hoe iemand reageert, is iets anders dan begrijpen waarom.
En dat geldt net zo goed voor jezelf.
Iedereen heeft een persoonlijke gebruiksaanwijzing.
Waarom reageert de één heel anders op dezelfde situatie dan de ander?
Omdat we allemaal onze eigen ervaringen, verwachtingen, overtuigingen en behoeften meenemen.
Wat voor jou vanzelfsprekend is, kan voor een ander ingewikkeld zijn. Wat jou helpt, kan de ander juist frustreren.
Je persoonlijke gebruiksaanwijzing helpt je begrijpen hoe jij werkt. Wat je nodig hebt, waar je gevoelig voor bent en wat er gebeurt wanneer iets je raakt.
En minstens zo interessant: hoe werkt de gebruiksaanwijzing van de ander?
En dan wordt er op een knop gedrukt.
Soms gebeurt er iets kleins.
Een opmerking. Een blik. Een afspraak die niet wordt nagekomen. Iemand die je onderbreekt.
Voor de buitenwereld lijkt het misschien onbelangrijk. Maar bij jou gebeurt er iets.
Je voelt irritatie, onzekerheid, weerstand of de behoefte om jezelf te verdedigen.
En voordat je het weet, reageer je.
De vraag is niet alleen wat die ander deed.
De interessante vraag is ook: wat werd er bij jou geraakt?
De triggercirkel
Wat gebeurt er tussen een situatie en jouw reactie?
In de triggercirkel onderzoeken we stap voor stap:
Feit
Wat gebeurde er daadwerkelijk?
Betekenis
Wat maakte jij ervan?
Geraakte knop
Wat werd er bij jou geraakt?
Reactie
Wat deed je vervolgens?
Effect
Wat riep jouw reactie op bij de ander?
Die reactie kan vervolgens weer iets bij de ander raken. En zo beïnvloeden mensen elkaar voortdurend.
Wanneer je dit gaat herkennen, ontstaat ruimte om bewust anders te handelen.
Maar gedrag ontstaat niet in een vacuüm.
Welkom in de vissenkom.
Stel je een organisatie voor als een vissenkom.
In die kom zwemmen verschillende vissen. De ene is groot, de andere klein. Ze hebben verschillende kleuren, bewegen op hun eigen manier en reageren verschillend op wat er om hen heen gebeurt.
De vissen staan voor de mensen binnen de organisatie. Hun kleuren kunnen verschillende gedragsvoorkeuren vertegenwoordigen.
Maar kijk eens verder dan de vissen.
Hoe helder is het water? Hoeveel ruimte is er om te bewegen? Welke obstakels liggen er? En wat gebeurt er wanneer één vis plotseling van richting verandert?
Het water, de inrichting en de onderlinge bewegingen beïnvloeden allemaal wat er gebeurt.
Net als in organisaties.
Je kunt één medewerker helpen anders te reageren. Maar wanneer de omgeving hetzelfde blijft, is de kans groot dat vertrouwde reacties opnieuw ontstaan.
Daarom kijk ik verder dan individueel gedrag.
Ik ben nieuwsgierig naar wat mensen samen creëren en welke invloed de organisatieomgeving daarop heeft.
IK. JIJ. WIJ.
IK — Begrijp jezelf.
Wat gebeurt er bij mij? Welke betekenis geef ik aan een situatie? Wat raakt mij? En welke invloed heb ik zelf?
JIJ — Begrijp de ander.
Hoe kijkt de ander naar dezelfde situatie? Wat zou er bij diegene kunnen spelen? En wat roept mijn gedrag bij de ander op?
WIJ — Maak samen het verschil.
Wat gebeurt er tussen ons? Wat houden we samen in stand? En wat kunnen we veranderen?
Zo kijk ik naar organisaties.
Ik kijk. Ik luister. Ik stel vragen.
Ik ben nieuwsgierig naar wat er werkelijk gebeurt, ook wanneer iedereen eraan gewend is geraakt.
Soms benoem ik iets wat iedereen heeft gezien, maar waar niemand nog bij stilstond.
Soms stel ik een vraag die een heel ander gesprek op gang brengt.
En soms ontdekken mensen dat ze veel meer invloed hebben op een situatie dan ze dachten.
Het begint met nieuwsgierigheid. Naar jezelf, naar de ander en naar wat jullie samen creëren.